5. Maan specials

Het laatste deel van de starry-night.nl maangids introduceert een aantal bijzondere fenomenen en objecten op de Maan.

De maan kent naast de bekende maanzeeënheldere en donkere kraterskraters in de schaduw en majestueuze bergen vele andere fenomenen en objecten die de moeite waard zijn om observeren.

Aardeschijn:

Earthshine

Aardeschijn is het effect wat je ziet als je het donkere maar toch opgelichte maanoppervlak ziet van de Jonge Maan vlak na de Nieuwe Maan. Dit effect wordt veroorzaakt doordat zonlicht gereflecteerd wordt door de Aarde en het donkere maanoppervlak verlicht.

Als je het licht van de Zon zou volgen zou het zonlicht eerst reflecteren van de Aarde richting de Maan, vervolgens afkaatsen van de Maan richting de Aarde en aansluitend in je ogen vallen. De aardeschijn is makkelijk te zien maar in de zomer zul je waarschijnlijk vroeg op moeten staan om dit effect te zien.

De dame op de Maan en de basketbalspeler:

Basketball Player and Lady in the Moon

Gewoon voor het plezier kijken we nu naar een tweetal figuren. De donker maanzeeën op het oppervlakte van de Maan worden vaak geassocieerd met bekende patronen of figuren. Twee figuren zijn bijv.: “de dame op de Maan” en “de basketbalspeler” compleet met bal (Mare Crisium).

Kun je bovenstaande figuren zien gebruik makende van onze gidsfoto’s?

Reiner Gamma:

Reiner Gamma

De meeste Maan objecten kun je door een telescoop observeren en worden als oppervlakte kenmerken geclassificeerd. Objecten zijn in feite zichtbaar omdat ze hoogte hebben en schaduwen werpen. Albedo objecten zijn anders omdat zij zichtbaar zijn doordat zij licht anders reflecteren. Een van de meest rare objecten staat bekend als Reiner Gamma.

Een makkelijke manier om Reiner Gamma te lokaliseren is door een lijn te tekenen van Copernicus door Kepler (zie ook deel 2) en deze lijn te verlengen met dezelfde afstand. Reiner Gamma lijkt op een lichte vlek op Oceanus Procellarum.

Door een telescoop lijkt Reiner Gamma een beetje op een oog met wegvloeiende stromen naar het oosten en westen. Vreemd genoeg heeft dit object geen hoogte, de lichte regio’s zijn niet meer dan lichte delen op het maanopppervlak.

Welke gebeurtenis heeft dit vreemde object gevormd? Een theorie suggereert dat een inslag aan de achterkant van de Maan (tegenovergesteld van Reiner Gamma) verantwoordelijk is. De resulterende schokgolf zou dan maanmateriaal door het maanoppervlak hebben opgestuwd. Bij het terugvallen van het materiaal zou een zwak magnetisch veld (een bekende magnetische afwijking in deze regio) dit patroon hebben gecreëerd.

Reiner Gamma zoals wij hem nu zien zou het eindresultaat van bovenstaande theorie zijn.

Rupes Recta:

Rupes Recta

Ons volgende speciale object ligt 1127 km richting het noorden van krater Clavius. Rupes Recta staat bekend als de “de rechte muur” en benodigd een telescoop om goed gezien te kunnen worden. Rupes Recta ziet opmerkelijk uit en het is al snel duidelijk waar de benaming vandaan komt, dit object ziet opmerkelijk recht uit.

Rupes Recta is een rechte breuklijn in een regio op het maanoppervlak waar één deel t.o.v. van het andere deel verzakt is. Bij bepaalde lichtinvallen ziet Rupes Recta als een opvallende rechte en donkere lijn uit. Andere lichtinvallen laten dit object juist als een lichte lijn zien (zoals in onze afbeelding). Het verschil wordt veroorzaakt doordat Rupes Recta meer op een heuvel i.p.v. een steile klif lijkt.

Het is opmerkelijk dat berekening er op wijzen dat de stijging ongeveer 8º bedraagt.

De grenzen van Mares Serenitatis en Tranquillitatis:

Waarschijnlijk heb je het volgende object al gezien maar is het je niet opgevallen. Herinner je nog aan Mares Serenitatis en Tranquillitatis van deel 1? Kijk eens naar de grens tussen deze twee kraters. Hier ligt een opvallende lijn ontstaan doordat de lichtergekleurde, jongere en viscosere lava van Serenitatis de oudere lava van Tranquillitatis bedekt.

Stadius:

Ghost Crater Stadius

Ons laatste object is een krater waarvan het inslagbekken gevuld is met lava. Stadius ligt in het midden van Copernicus en Eratosthenes (deel 3). Stadius heeft een diameter van 68 km en lijkt volledig gevuld en vlak gemaakt.

Dit laatste object noemen we ook wel een “ghost crater”.

Copyright © 2016 starry-night.nl